Doelgerichte innovatie in energieleverende kas Limburg

Half september opende de Greenportkas in Venlo haar deuren. In de Greenportkas teelt Joep Raemakers trostomaten volgens het nieuwe ‘semi-gesloten-kas’- principe met verneveling. Overtollige warmte levert Raemakers aan een nabijgelegen zorginstelling. Wageningen UR Glastuinbouw onderzoekt het perspectief van het nieuwe concept en Hoogendoorn ondersteunt het project met de automatisering van de complexe regelingen. Via LetsGrow.com hebben onderzoekers, adviseurs en collega-telers direct inzicht in het klimaat en het energiemanagement. Er zullen regelmatig open dagen worden gehouden.

Het terugdringen van het energiegebruik en het realiseren van meer productie zijn de grootste uitdagingen van de glastuinbouw op dit moment. Trostomatenteler Joep Raemakers heeft samen met een aantal partners waaronder Hoogendoorn een nieuw kasconcept ontwikkeld, waarbij het uitgangspunt is dat ’s zomers zonnewarmte in de kas wordt ‘geoogst’. Deze warmte wordt ‘s winters ingezet voor de teelt van tomaten en voor de verwarming van de nabijgelegen zorginstelling ‘de Zorggroep Noord Limburg’.
De nieuwe Greenportkas voldoet daarmee als één van de eerste projecten in Nederland aan het principe van de ‘Energieleverende kas’. Wageningen UR Glastuinbouw is nauw betrokken bij dit innovatieve project, dat vanuit de provincie Limburg wordt ondersteund met subsidie. Hoogendoorn levert een bijdrage in de vorm van technische ondersteuning. Het project heeft een voorbeeld functie voor de tuinbouw in heel Nederland.

Overtollige warmte en stroom
In de Greenportkas wordt in de zomer zonnewarmte ‘geoogst’. Deze warmte wordt met behulp van warmte-pompen en luchtbehandelingskasten (LBK’s) opgeslagen in een ondergrondse waterlaag, een aquifer. De LBK’s hangen boven het gewas en hebben een vrije uitblazing. Dit één van de nieuwe componenten van dit systeem. Tot nog toe is het namelijk gangbaar om onder de teeltgoten met luchtslurven te werken.
Omdat er in de zomer meer warmte wordt opgeslagen in de ondergrondse waterlaag dan de teler zelf nodig heeft, kan deze overtollige warmte worden gebruikt voor de verwarming van de gebouwen van een zorginstelling. Raemakers heeft bovendien een WKK-installatie geplaatst voor belichting van de tomaten. In periodes dat de stroom niet op de tuin nodig is kan deze installatie elektriciteit leveren aan het net. Het warmteoverschot van de WKK gaat, net als de overtollige zonnewarmte, naar de zorginstelling. Op deze manier verdient de teler een deel van zijn investeringen terug.

Optimaal kasklimaat
Het kasklimaat in de zomer wordt geoptimaliseerd door een combinatie van maatregelen. Naast de koeling door LBK’s, die ´s zomers koud water uit de aquifer oppompen, zorgt de speciale Aircomatic-module op de Economic-klimaatcomputer samen met een vernevelinginstallatie voor een zogenaamd Aircokas-klimaat. Uit eerder onderzoek is bekend dat planten beter groeien bij een hogere luchtvochtigheid. Dankzij de koelende werking van de waternevel is er minder ventilatie nodig en daardoor zal het verlies van CO2 aanzienlijk minder zijn. In eerdere proeven met tomaat is gebleken dat onder dergelijke omstandigheden tien tot vijftien procent betere rendementen zijn te halen.

Demonstratieproject
Wageningen UR Glastuinbouw onderzoekt in de Greenportkas de mogelijkheden van het geconditioneerde teeltsysteem in combinatie met de geavanceerde energielevering aan een externe partner. De klimaatcomputer is gekoppeld aan een uitgebreid meetnet voor een optimalisering van de instellingen. De computer is bovendien via internet verbonden met LetsGrow.com. Daardoor ontstaat een uniek interactief systeem voor teeltbegeleiding. Adviseurs, onderzoekers en collega telers kunnen op afstand het klimaat in de kas en de energiebalans volgen.
De Greenportkas in Limburg gaat de komende jaren fungeren als een demonstratieproject en is een schoolvoorbeeld van doelgerichte innovatie. Er zullen regelmatig Open Dagen worden georganiseerd en via internet zal er over dit project regelmatig worden gecommuniceerd.